Nesir Türleri Kısaca

yorumsuz
97 views
Nesir Türleri Kısaca

Nesir türleri nelerdir , kısaca hakkında bilgi veriyoruz. Ödev için nesir türleri çeşitleri özellikleri ve örnekleri ile kısa özet konu anlatımı paylaşıyoruz. Bilgiler günceldir. Kütüphane kaynakçalı farklı kitaplardan alıntı yapılarak tek başlıkta derlenmiştir. Ödeve göre dilediğiniz yeri kullanabilir tek sayfa çıktı alabilirsiniz.

 

Nesir Türleri

1. ANI (HATIRA)

Bilim, sanat, politika alanında ün yapmış kişilerin başından geçen olayları anlatan yazılardır. Türk edebiyatındaki ilk anı eseri Babur Şah’ın “Baburname”sidir. Tanzimattan sonra anı türü yaygınlaşmıştır. Ahmet Mithat, Mualim Naci, Ahmet Rasim, Halit Ziya, Halide Edip Yakup Kadri vb. yazarlar anı türünde önemli eserler vermiştir.

2. GÜNLÜK

Günü gününe yazılan olaylar, duygular, düşünceler ve bunlarla ilgili yorumların, izlenimlerin tarih atılarak yazılmasına günlük denir. Günlük ile anı arasındaki en belirgin fark, günlüğün tarih ile yazılmasıdır. Ayrıca günlükte anlatılanlar, anlatanı çok fazla etkilememiş olabilir. Oysa anıda çarpıcı olaylar anlatılır. Divan edebiyatında günlüğe “Ruzname” adı verilir. Batılı anlamdaki ilk günlük eserimiz, Ali Beyin “Seyahat Jurnali” dir.

3. BİYOGRAFİ

Nesir türleri içerisinde kabul edilir. Tanınmış kişilerin hayatlarının ve hayatlarındaki önemli dönemlerin bir başkası tarafından yazılmasıdır. Biyografinin divan edebiyatındaki adı “tezkire”dir. Biyografi dalında eser yazan yazarlarımız: Mithat Cemal Kuntay, Yakup Kadri, Behçet Necatigil…

4. OTOBİYOGRAFİ

Tanınmış kişilerin kendi hayatlarını ve hayatlarındaki önemli dönemleri anlattıkları yazılardır. Bu eserlerde kişinin doğum taihi, yeri, ailesi, öğrenimi, çalışma hayatı anlatılır.

5. GEZİ YAZISI

Gezip görülen yerlerin, tarihi, coğrafi, ekonomik ve kültürel özelliklerini anlatan yazılara gezi yazısı denir. Evliya Çelebi’nin Seyahatname’si gezi yazısına örnek olarak verilebilir.

6. MASAL

Yaşanması olası olmayan, kahramanları hayal ürünü ve olağanüstü özellikler taşıyan yazı türüdür. Masallarda iyilik- kötülük, doğruluk- haksızlık, adalet- zulüm, alçak gönüllülük- kibir gibi zıt durumları temsil eden kişilerin mücadeleleri ya da insanların, ulaşılması güç hedeflere varma isteğinden doğan hayaller işlenir. Giriş bölümü ve sonuç bölümü bir tekerleme ile başlar: Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde……….., Onlar ermiş muradına, biz çıkalım………..gibi. Masallarda yer ve zaman yoktur ya da hayal ürünüdür. Önemli Türk masal tipimiz “Keloğlan”dır.

7. HİKÂYE

Nesir türleri kategorisinde yer alır. Olmuş ya da olması mümkün olayları belli bir plan çerçevesinde yer ve zamana bağlı olarak anlatan kısa yazılardır. Genel hatlarıyla romana benzer fakat romandan kısadır. Hikâyede kişiler, romandan azdır ve romanda olduğu gibi olaylar ve kişiler anlatılırken derin ayrıntılara girilmez.

Bu türün kurucusu İtalyan “Baccaio” dur. Bizdeki ilk hikâye ise Ahmet Mithat’ın “Letaif-i Rivayet” adlı eseridir. Anadolu insanını anlatan ilk hikâye ise Nabizade Nazım’ın “Karabibik” eseridir. Diğer önemli hikaye yazarlarımız şunlardır: Ömer Seyfettin, Refik Halit Karay, Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Haldun Taner, Tarık Buğra, Mustafa Necati Sepetçioğlu, Mustafa Kutlu ve Rasim Özdenören’ dir.

8. ROMAN

Olmuş ya da olabilecek olayları anlatan yazı türüdür. Hikâyenin uzun ve derin anlatım özelliğine sahip türüdür. Yer ve zaman kişilere bağlı olarak ayrıntılı bir biçimde anlatılır. Hikâyede tek olay olmasına rağmen, romanda birden fazla olay olabilir.

Hikâyede kişi ve çevre tasvirlerine az yer verilirken romanda daha ayrıntılı şekilde verilir. Hikâyede kişi sayısı azdır, romanda çoktur. Hikâyede kişilerin hayatlarının bir yönü anlatılır, romanda kişilerin karakterlerinin her yönü üzerinde ayrıntılı olarak durulur.

9. TİYATRO

Tiyatro, kelime olarak üç ayrı anlamda kullanılır: Sahne eseri, sahne eserini oynama sanatı, sahne eserinin oynandığı yer. Tiyatro edebî türler içerisinde en canlı; güzel sanatların diğer kollarından en fazla hayata yakın olanıdır. Tiyatro eseri, hayat olaylarını, bir sahne üzerinde canlı ve hareketli göstermek için yazılan edebî bir eserdir. Bu eserlerde, olaylar yazarın kendisince hikâye edilmez, eserin kişileri tarafından yapılır ve canlandırılır. Bir tiyatro eserinde başlıca iki unsur vardır: Olaylar ve kişiler.

10. MAKALE

Nesir türleri içerisinde kabul edilir. Bir konuda okuyucuya bilgi veren ya da bir düşünceyi açıklayan, kanıtlamaya çalışan gazete ve dergi yazılarıdır. Makale, ciddi fikir yazısıdır. Makalenin temel öğesi fikirdir. Her konuda makale yazılabilir. Makalede belgelere dayalı, kanıtlayıcı ifade vardır.

11. SÖYLEŞİ ( SOHBET )

Yazarın, okuyucu ile sohbet edercesine; senli, benli içten bir ifade ile belli bir konuyu anlatmasıdır. Yazar fikirlerini ispatlamak çabası içinde değildir; ama sohbet havası içinde okuyucuya sorduğu soruları kendisi cevaplayarak fikirlerini savunur.

12. DENEME

Bir konuda yazarın kişisel düşüncelerini, kesin kurallara bağlamadan, samimi bir dilde ve özgürce anlattığı düz yazıdır. Makale ve fıkradan farklı olarak bilgi vermeyi amaç edinmez. Denemede yazar kişisel görüşlerini anlatır. Kesin bir sonuca varmaz.

13. FIKRA

Günlük konularda fikir bildirmek amacı ile yazılan kısa yazılardır. Yazar düşüncesini kanıtlamak zorunda değildir. Bu yazı günlük gazetelerde yayımlanır. Fıkra yazarlarımız arasında Ahmet Rasim, Hüseyin Cahit Yalçın, Ahmet Haşim, Falih Rıfkı Atay, Peyami Safa, Ahmet Kabaklı bulunur.

14. İNCELEME

Nesir türleri arasında yer alır. Bir eserin, bir yazının, bir sanatkârın özel veya sadece bir yönünü; sanat anlayışını; inceden inceye anlatan yazılara inceleme denir İnceleme türü, diğer yazı türlerinde olduğu gibi yeni ortaya çıkan bir metoddur. Her konuda inceleme yapılabileceği gibi daha çok edebiyat sahasında büyük sanat eserlerinin, büyük edebiyatçıların şahsiyetleri ve eserleri hakkında derinlemesine inceleme yapılmaktadır.

15. ELEŞTİRİ (TENKİT)

Bir eser veya düşüncenin çeşitli yönlerinin ortaya konulduğu edebi türdür. Eleştiride ele alınan eserin olumlu, olumsuz; yararlı yarasız; iyi, kötü yönleri ortaya çıkarılır. Eleştiri denilince ilk aklımıza Nurullah Ataç gelir. Eleştiri türünde eser yazan ilk yazarımız Namık Kemal’dir. Namık Kemal “Tahrib- i Harabat” ve “Renan Müdafaanamesi” eserlerini yazmıştır.

16. SÖYLEV (NUTUK)

Nesir türleri arasında yer alır. Bir topluluk önünde belirli bir konuda yapılan konuşmadır. Buradaki amaç dinleyicileri etkileyerek onları kendi düşüncesinden yana çekmektir.

17. MÜLAKAT (GÖRÜŞME)

Alanında uzmanlaşmış bir kişi ile yapılan sorulu cevaplı görüşmedir. Görüşülen konu daha sonra herhangi bir gazetede, dergide vb. yerlerde yayımlanabilir. Buradaki amaç konuyu uzmanından öğrenmektir.

18. RÖPORTAJ

Bir araştırmacının herhangi bir yeri, kurumu gezerek, orada gördüklerini, kendi görüşleriyle birlikte bir gazetede yayımlamasına denir. Araştırmacı gördüklerinin resimlerini çekebilir, konuyu derinlemesine araştırabilir, konuyla ilgili gözlem yapabilir, konu ile ilgili yerleri gezebilir.

 

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: ,
Eklenme Tarihi: 4 Mart 2019

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın