maniheizm nedir – maniheizm dini ve Türkler

yorumsuz
182 views
maniheizm nedir – maniheizm dini ve Türkler

Maniheizm nedir , maniheizm inancı ve türkler dini neden kullandılar kısaca açıklıyoruz. Mani inancı Türkler ile olan bağlantısı ile türk dinleri kısa özet olarak paylaşıyoruz. Bilgiler günceldir. Kütüphane kaynakçalı kitaplardan alıntı yapılmıştır. Tek sayfa çıktı alabilirsiniz. Hadi geçmişimizi inceleyelim.

 

Maniheizm Nedir – Mani inancı

MÖ III. yüzyılda Babilli Mani, daha çok Babil’de gelişmiş mezhep kurallarından yola çıkar. Kimi Hrıstiyan ve İranlı Zerdüşt ögelerini katarak yeni bir din kurar. Bu dinin temeli ikilemdir. Dünyayı iki öge doldurur: İyi ve kötü; biri ışık, öbürü karanlıktır. Başlangıcı olmayan bir dönemde ışık ile karanlık ülkesi birbirinden ayrılmıştır. Karanlıklar ülkesi ışık ülkesinden bir parça ışık çalmıştır. Bunun üzerine madde ve ışığın karışıp ruh ortaya çıkmıştır. Bu, dünyanın bugünkü biçimidir.

Gerçek bilginin görevi, bu karışımı tanımak, ışığı karanlıktan ve maddeden ayırmaktır. Bunun gerçekleşmesi için Tanrı, insana ‘aklı’, ruhun bir parıltısı olarak yollamıştır. Aklın etkinliği ile ışık, maddeden kurtulacak ve ilk yurduna, ışık ülkesine dönecektir. Böylece ilk iki ana ilke; zaman içinde ortaya çıkan ayrılık, karışım ve arınma katılmış olur. (Ayırılık geçmişte olmuştur, karışım şimdiki durumdur, arınma ise gelecekte olacaktır). Bu düzeni, Mani benzetmelerle, ozansı bir dille destansı bir hava içinde anlatmıştır.

Maniheizm inancı için Işık ülkesinde, bir barış havası eser. Burada “Büyüklük Babası” oturur. Dişi olarak düşünülen “Büyük Ruh”, ışık ülkesinin üzerinde dolaşır. Yaşanan dünya, karanlık ülkesidir. Karanlık ülkesi; kavga, gürültü, tutku ve pis kokularla doludur. Işık ve karanlık ülkeleri arasındaki savaş, üç evrede gerçekleşir.

Manihazim Dini ve Türkler

Maninin karışık dinsel ilke ve töreleri Uygurlar arasında geniş yankı uyandırır. O dönemlerin tanıklarına göre Uygurlar arasında o dönemlerde Maniheistler Budistlerden çoktur. Bunda devlet dini olarak benimsenişinin yanında Maniheizm yapısı da etkilidir. Uygur yazıtlarında Bögü Han’ın kabulu ile binlerce, onbinlerce kişinin alkışladığı belirtilir.

Mani dinini kabul eden Uygurlar Doğu Türkistan’a gelip yerleşirler. Uygurlar arasında 840 yılından sonra kökleşir. Aynı dönemde Uygurlar arasında Hristiyan dinine inanlar da vardır. Bundan sonra Uygur ülkesinde Maniheizm, Hristiyan ve Budizm ile yan yana Şamanlık da yaşar.

Uygur Türkleri Neden Maniheizm inancı seçtiler

Araştırmacılar Bögü Han’ın Mani dini gibi her yandan kovulan bir dini seçmesini son derece tuhaf ve tarihte eşi görülmemiş bir olay olarak niteler. Kaynaklarda bu konumdaki bir dinin seçimini açıklayan yeterli bilgi bulunmadığı için ancak birtakım yorumlar söylenebilir.

Kağan belki de bu dinin sertlik ve inceliği en iyi biçimde birleştirebileceğini görmüştür. Bunun halkın kültür düzeyini yükselteceğini aynı zamanda savaşçı bir halkın başkanı olarak uyruğuna beklediği sıkı düzeni vereceğini ve itaati bozmayacak bir araç olarak düşünmüştür.

Bir başka nedeni de Çin’e karşı ulusal benliği koruma özleminden olmalıdır. Tıpkı Museviliğin seçiminde olduğu gibi Türkler, güçlü karşıtlarının dinini seçmek yerine kıyıya köşeye sıkışmış bir dini yeğleyebilir.

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: , ,
Eklenme Tarihi: 27 Mart 2019

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın