kutadgu bilig divanü lügati’t türk ve atabetü’l hakayık

yorumsuz
352 views
kutadgu bilig divanü lügati’t türk ve atabetü’l hakayık

kutadgu bilig divanü lügati’t türk ve atabetü’l hakayık , geçiş dönemi eserleri açıklamaları kısa notları özellikleri maddeler halinde kısaca paylaşıyoruz. Bilgiler güncel kütüphane kaynakçalı bilgilerdir. Ödev için kullanabilirsiniz. Geçiş dönemi tüm eserleri hakkında kısa bilgiler veriyoruz. Başlayalım.

 

KUTADGU BİLİG

  1. “Mutluluk veren bilgi” anlamındadır.
  2. Dönemin ilk edebî eseridir.
  3. İlk siyasetnâmedir 1070 yılında Yusuf Has Hâcib tarafından Karahanlılar devrinde yazılmış ve Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulmuştur.
  4. Mesnevi nazım şekliyle aruzun “fe u lün/ fe u lün / fe ul’” kalıbı ile yazılmıştır.
  5. Aruz ölçüsüyle yazılmış ilk eserimiz kabul edilir.
  6. Bilinen üç nüshası, bugün Fergana, Viyana ve Mısır’da bulunmaktadır 6600 beyittir. 173 tane de dörtlük vardır.
  7. Beyit nazım birimiyle yazılmıştır; ancak dörtlük nazım birimi de kullanılmıştır.
  8. Didaktik (öğretici) bir nitelik taşır.
  9. Bir ahlâk ve öğüt kitabıdır. Hükümdara siyası öğütlerde bulunur.
  10. Eserde allegorik (sembolik) bir anlatım vardır.
  11. Hükümdar Kün Toğdı: Adaleti, Vezir Ay Toldı: İyi yönetimi, Vezirin Oğlu Ögdilmiş: Aklı, Vezirin Kardeşi Odgurmış: Öbür dünyayı temsil eder.
  12. Eser Hakaniye (Çağatay) Türkçesiyle kaleme alınmıştır.
  13. Dili oldukça sadedir.

DİVANÜ LÛGATİ’T-TÜRK

  1. “Türk dilleri sözlüğü” anlamına gelir.
  2. Kaşgarlı Mahmut tarafından 1072–1074 tarihleri arasında yazılmıştır.
  3. Eser bir sözlük olarak hazırlanmasına rağmen, Türk sosyolojisi, psikolojisi, edebiyatı, gelenek ve görenekleriyle ilgili bilgi vermektedir.
  4. Türkçenin önemini anlatmak ve Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmış mensur (düzyazı) bir eserdir.
  5. Türkçenin ilk sözlüğü kabul edilir.
  6. Kelimeleri göçebe boylar arasında gezerek bizzat Kaşgarlı Mahmut kendisi derlemiştir.
  7. İslamiyet öncesi edebiyatın sagu, koşuk ve sav örneklerini içerir.
  8. Eserde 7500 kelime ve Arapça karşılıklarıyla bunların kullanıldığı örnek cümle veya şiirler, dilbilgisi kuralları ve bir harita (o devirdeki Türk boylarının yerleşim alanını gösterir) bulunmaktadır.
  9. Etnografik bir eser olarak kabul edilir.

ATABETÜ’L-HAKAYIK

  1. “Hakikatlerin eşiği” anlamına gelir.
  2. 12. yüzyılda Edip Ahmet Yüknekî tarafından yazılmış didaktik bir eserdir, ahlak ve öğüt kitabıdır.
  3. Cömertlik, ilim, doğruluk gibi konuları işler. Aruz ve hece ölçüsü birlikte kullanılmıştır.
  4. Nazım biçimi mesnevidir. Hakaniye (Çağatay) Türkçesiyle yazılmıştır.

Divan-ı Hikmet

  1. Mutasavvıf Hoca Ahmet Yesevi tarafından 12. yüzyılda yazılmıştır.
  2. İlâhî aşkın, ibadetin, cennetin vb. konu edildiği didaktik bir eserdir.
  3. 7’li ve 12’li hece ölçüsüyle dörtlükler halinde yazılmıştır. Dörtlüklerin adı eserde “hikmet”tir. Tasavvufi bir eserdir.
  4. Dili oldukça sadedir.
  5. Anadolu’daki tasavvufi halk edebiyatına etkisi çok büyüktür.

KİTAB-I DEDE KORKUT

  1. Destandan halk hikayesine geçiş dönemi ürünüdür.
  2. Eserde bir yandan Türklerin İslâm öncesi hayatları anlatılırken diğer yandan İslâm’a ait unsurlara da yer verilir.
  3. Dede Korkut, hikâyelerin içinde adı geçen, yaşlı, bilge, meçhul bir halk ozanıdır.
  4. Eser 12 hikâyeden oluşur ve 15. yüzyılda yazıya geçirilmiştir.
  5. Nazımla nesir iç içedir.
  6. Kahramanlık, yiğitlik, boylar arası savaşlar, aşk, aile birliği eserde işlenen konular arasındadır.
  7. Özellikle Deli Dumrul hikâyesinde olduğu gibi Türk aile yapısı, aile bağları, ailenin kutsallığı önemli yer tutan bir konudur.

MUHAKEMETÜ’L LÜGATEYN

15. yüzyılda Ali Şir Nevai, Türkçe ’nin zenginliğini kanıtlamak amacıyla yazmıştır.

7. ŞEÇERE-İ

TÜRKÎ Ebulgazi Bahadır Han’ın Türk tarihini anlattığı bir kitaptır.

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: , , , , , ,
Eklenme Tarihi: 1 Mart 2019

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın