Kelime Grupları Konu Anlatımı – örnekler

yorumsuz
535 views
Kelime Grupları Konu Anlatımı – örnekler

Kelime grupları konu anlatımı ve örnekler , örnek cümleler paylaşıyoruz. Dil Bilgisi kelime grupları çalışma kitabından kütüphane alıntı yapılmıştır. Bilgiler güncel başka yerde yok. Ödeviniz için kullanabilir veya çalışma kağıdı olarak ya da sınava hazırlık için işinize yarayacak kısa özet bilgiler tek başlık altında topladık. Başlayalım.

 

 

Kelime Grupları

Kelime grupları, cümle konusunda sık sık karşımıza çıkacaktır. Cümle analizini yaparken kelime gruplarının anlam birlikleri oluşturduğunu göreceğiz. Bu gruplar ele alınırken özellikle anlam bakımından bir söz birliği meydana getirdiğine dikkat edeceğiz. Ayrıca bu grupların dış yapı bakımından eklere bağlı olarak bir takım özellikler taşıdığını da gözden kaçırmayacağız.

Kelime grupları deyince akla ilk gelen kelime tekrarlarıdır. Bunlar sırasıyla şöyle ele alınabilir.

Aynen tekrarlar: Örnek: yana yana, kana kana, yavaş yavaş, öte öte, çala çala, geze geze, yiye yiye, pırıl pırıl, ışıl ışıl, koşa koşa, şırıl şırıl

Eş anlamlı tekrarlar: saçma sapan, eğri büğrü, deli dolu, çoluk çocuk, açık saçık, öte beri, çarpık çurpuk, ite kaka, falan filan …

Zıt anlamlı tekrarlar: büyük küçük, irili ufaklı, düşe kalka, gide gele, aşağı yukarı, içli dışlı, alt üst, uzun kısa, kalın ince, az çok ….. .

İlaveli(ekli) tekrarlar: kömür mömür, sepet mepet, ip mip, adam madam, odun modun, şart şurt, cart curt, pat küt, kart mart, su mu, kalem malem, yam yassı, kap kara, kas katı, çar çabuk, çırıl çıplak, yem yeşil, dümdüz, tuz buz, düpedüz, sapa sağlam, çepe çevre, yarım yamalak. gibi.

Kelime Grupları – Bağlama grubu

Kerem ile Aslı, Ali ile Veli, ben ve sen, sen ve o, saçtı ve kaçtı, seksenle doksan, hava ile su, toprak ve ateş …. Sıfat tamlaması da bir kelime grubudur. Sıfat bahsinde bu konuya değinmiştik. Birkaç örnek de bu meyanda verelim. Hatırlanacağı üzere bu grup bir sıfat ve bir isimden meydana gelir. Sıfat, tamlamanın ismini niteler durumdadır.

Çeşitli sıfat tamlaması örnekleri

güzel yazı, caddede koşan üniversiteli genç, dağ başı, ütülü pantolon kürsüde konuşan İstiklal Savaşı gazisi, altın kutu, lisenin en değerli öğretmeni, dağları bekleyen aslanın insanı ürküten korkunç sesi. ..

İyelik grubu ve isim tamlaması: İsim tamlaması tıpkı sıfat tamlaması gibi bir tamlayan isimle bir tamlanan isimden meydana gelir. Ancak bu tamlamanın tamlayanı isimdir. Sıfat tamlamasında ise tamlayan sıfattır. Yoksa şekil bakımından hiçbir fark yoktur. Bu tamlama bir iyelik grubu olarak kendini gösterir.

 

Belirsiz İsim Tamlaması

 

Belirsiz isim tamlamasının tamlayanı eksiz, tamlananı eklidir.

Eksiz (belirsiz) isim tamlamaları, birleşik isim izlenimini verir ve bu tamlamalar çok kere bitişik yazılırlar. Önıek: (aslan ağzı) aslanağzı, (hanım eli) hanımeli, (sivri sinek) sivrisinek, (ballı baba) ballıbaba gibi…

Ancak belirsiz isim tamlamasında yabancı dillerin tesiri ile yapılan bir yanlışlığa burada işaret etmede yarar vardır. Bu tamlamaların bir kısmı ayn bir kısmı bitişik yazılıyor. Bu karışıklığın Türkoloji kurallarına göre giderilmesi, düzeltilmesi uygun olur. Bu tamlamaları şim­diye kadar bitişik yazılanlarına dokunmamak şartıyla bundan sonra oluşacakları ayrı yazmakta yarar vardır. Şimdiye kadar bitişik yazılanlar artık alışkanlık haline gelmiş bulunuyor .

iyelik grupları, dar ve geniş çapta gruplar oluşturabilir.

Örnek : günlerden beri çalışan öğrencilerin küçümsenemeyecek başarıları… yüksek dağ başlarında tuzak kurularak avlanan şahinlerin kıvrık ve keskin gagaları …. Dört sene boyunca gece gündüz demeden çalışan öğrencilerin mezuniyet töreninde sevinçle hocalarının elinden aldıkları diplomaları …

Türkçede belirsiz isim tamlamalarında tamlananın eki hiçbir zaman atılmaz. Son zamanlarda özellikle İngilizcenin tesiri ile bu ek atılarak açık bir yanlışlık yapılmaktadır. Örnek: Top kapı (Topkapı) Edirne kapı (Edimekapı) Doğan palas (Doğanpalas) Hayrettin sokak (Hayrettinsokak) gibi.

Kelime Grupları – Birleşik isim

Birden fazla ismin, bir nesnenin adını oluşturmak için bir araya gelmesiyle ortaya çıkarlar. Birleşik isimler daha çok insan adları ve yer adları yaparlar.

Örnek: Muharrem Ergin, Yunus Emre, Ahmet Harndi Tanpınar, Faruk Nafiz Çamlıbel, Pikret Dedeoğlu, Süleyman Demirel, Marmara Denizi, Gaziantep (Gaziantep), Sivri Hisar (Sivrihisar), Eskişehir, Adapazarı, Afyon Karahisar (Afyonkarahisar), Çanakkale, Eceabat, Doğanhisar, Erenköy .

Birleşik Kelime

Birleşik kelimeler ise, has, özel isim olmayan bir ismin tamlaması, bir sıfat tamlaması, bir unvan grubu şeklinde birden fazla kelimenin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan kelimelerdir. Katırtırnağı, ayakkabı, kahverengi, hanımeli, bugün, boşboğaz, başpehlivan, baştankara, başoyuncu, başöğretmen, başyazar, yüksekokul, boşboğaz, kılkuyruk ….. gibi.

Birleşik fiil: Bir fiil grubunun veya bir isimle bir yardımcı fiilin meydana getirdiği kelime grubudur. isimlerle birleşik fiil yapan yardımcı filler kısaca; yap-, et, eyle-, bulun-, ol-fiilleridir.

Örnek: Resim yap-, hizmet et-, mahveyle-, ödemiş bulun-, kahrol-, sabret-, reddet-, devret-gibi. ..

Bir fiille birleşik fiil yapan yardımcı fiiller : Örnek: ver-, dur-, bil-, kal-, yaz-, gel-… Kullanım: Bakıver-, gidiver-, baka bilmek (bakabilmek), göre bil-(görebilmek), baka kalmak, çalışıp durmak, şaşa kalmak, düşeyaz­mak, ola gelmek, gide koymak, ala koymak gibi….

Kelime Grupları – Ünvan Grubu

Daha çok kişilerin adlarına takılan bir unvan, lakap ve akrabalık adlarıyla meydana gelirler.

Örnek: Profesör Muharrem Ergin, Profesör Dr. Halit Hami Öz, Korkut Ata, Başkumandan Mustafa Kemal Paşa, Dedeoğlu Güner, Nasreddin Hoca, Binbaşı Niyazi, Ayşe Teyze, Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Ressam Osman Hamdi, Kemani Sadi Işılay, Şair Mehmet Akif,, General Kazım Karabekir, Demirci Ömer, Nene Hatun, Asteğmen Gürhan …. gibi.

Kelime Grupları – ünlem grubu

Bir isim ve bir seslenme edatıyla oluşurlar.

Örnek: ey arkadaş, be kuzum, e birader, hey Allahım ….

Sayı grubu: Tek kelimeli sayılar: Örnek: üç, beş, yetmiş, seksen gibi ………… ..

Sıfat tamlaması sayılar: Örnek: İki bin, altmış yedi, bir milyar, dört milyon, yüz elli üç, do-kuz yüz elli bin, beş milyon, yedi milyon, sekiz milyar, üç trilyon, bir katrilyon ….

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler:
Eklenme Tarihi: 1 Şubat 2019

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın