istanbul antlaşması kısaca özet ve maddeleri

yorumsuz
491 views
istanbul antlaşması kısaca özet ve maddeleri

 

Merhaba bu yazımızda İstanbul anlaşması ne zaman imzalandı kimler arasında yapıldı , İstanbul Anlatşması kim kazandı , hükümleri nelerdir , maddeleri nelerdir bunlar hakkında oldukça kısa bir açıklama ile cevap vereceğiz. Ödeviniz için kullanabilir çalışma sayfası olarak çıktı alabilirsiniz. En kısa özet hali bu , okuyacaksın başka çaren yok.

 

 

 

 

İstanbul Antlaşması ve Maddeleri

Rusya, bir devlet olarak ortaya çıktığı tarihten itibaren Karadeniz’e ulaşmayı hedefliyordu. Büyük askeri ve ekonomik güce sahip olan Osmanlı devleti onun bu emellerine engel teşkil ediyordu. Bu nedenle Moskova’dan doğuya doğru yayılma stratejilerinde Osmanlı sınırları ve nüfuz alanlarına yaklaşmamaya ve mümkün olduğunca da Osmanlı devleti ile karşılaşmamaya çalışıyordu. Ruslar Moskova’dan doğuya doğru ilerlerken asrın yarılarında Osmanlı devleti ile karşı karşıya geldiler.  Osmanlı devleti Rusların askeri gücünü ve savaş yeteneğini yakından görme imkânı buldu. Kaleyi savunan Kazaklar ve Ruslar sahip oldukları askeri teknolojinin yanında yerel direnme örnekleri de sergilediler. Kale üzerine gelen Osmanlı askerlerinin üzerine kovanlar salmaları bunlardan biridir.

Viyana’da başlayan Osmanlı mağlubiyeti, bundan sonraki gidişatın başlangıcı oldu. Avusturya, Venedik, Lehistan ve Rusya karşısında Osmanlı kuvvetleri zaman zaman başarılar kazandı fakat bu kısmi başarılar yaşanılan felaketlerin seyrini değiştirecek ölçülerde olmadı. 1697 yılında Osmanlı devletinin yaşadığı “Zenta felaketi” savaşın dönüm noktası oldu. Zenta yenilgisiyle Osmanlı devleti, askerlerinin büyük kısmını ve önemli komutanlarını kaybetti. Batıda sevinç ve heyecan yaratan, Osmanlı devletinde de büyük üzüntüye sebep olan Zenta hezimetine Osmanlı kaynaklarında “Zenta seneleri” olarak da ad verilmektedir. Bu felaketten sonra Osmanlı devlet adamları barış yapma temayülü göstermeye başladılar.

14 Temmuz 1700 tarihinde İstanbul’da 30 yıl süreli olarak Osmanlı ile Rusya arasında imzalanan antlaşmanın tüm maddeleri şunlardır:
1– Osmanlı devleti ve Rusya arasında düşmanlık sona ermekte ve bu antlaşma ile dostluk dönemi başlamaktadır. Antlaşmanın süresi bittikten sonra da karşılıklı dostluk içinde ve müzakerelerle bu süre uzatılabilir. Antlaşma iktidar değişikliklerinden sonra da geçerli olacaktır.
2– Özi suyu civarında Rusların işgal ettiği Gazi Kerman, Doğan Kerman, Şahin Kerman ve Nusret Kerman kaleleri yıkılacak ve bir daha buralarda kaleler yapılmamak kaydıyla Osmanlı devletine teslim edilecektir. Ruslar, kale içinde olan asker, cephane ve erzaklarını güvenli bir şekilde tahliye edeceklerdir. Rus ve kazak askerleri bu tahliye esnasında etrafa zarar vermeyeceklerdir.
3– Osmanlı devleti Özi – Doğan kalesi arsasında tüccarların geçiş güzergahı ve kılavuz gemilerin kullanımına yönelik limanları olarak varoş yapacaktır. Yapılacak olan varoş, kale ve kastel şeklinde olmayacak ve askeri gemiler yanaştırılmayacaktır.
4– Azak kalesi ve buna tabi eski ve yeni kasteller ile kasteller arasında olan arazi ve sular Rusya’nın olacaktır.
5– Osmanlı devleti ve Rusya arasında bir mesele olduğu zaman bu karşılıklı olarak çözülecektir. Or kalesinden başlayarak Azak kalesi yakınlarındaki Meviş suyu arasındaki topraklar boş kalacaktır. Özi nehri, civarında Rus hududu içinde kalan Potkal şehrinden Özi kalesine kadar olan Özi nehrinin iki tarafında kalan yerler yerleşime açılmayacaktır. Yıkılan kasteller tekrar yapılmayacaktır. Boş kalması kararlaştırılan yerlerdeki kale ve kasteller yıkılacaktır.
6– Özi nehrinde ve buraya akan küçük nehirlerde ve Meyiş kasteli ile Or boğazı arasında boş kalacak yerlerde ve sularda ve Karadeniz’e yakın yerlerde yatsız ve silahsız gelmek ve gitmek kaydıyla geçim için gerekli odun kesmek, kovan turmak, ot almak, tuz almak, balık avlamak, ormanlarda avlanmak serbest olacak ve bunlardan gümrük ve vergi alınmayacaktır. Kırım ve Or boğazında uygun alanlarda önceden olduğu gibi Or boğazından geçerek gelen hayvanların yayılmasına engel olunmayacaktır.
7– Azak kalesine, Azak ile Kuban arasından on saatlik mesafe kadar bir arazı ayrılarak burası Osmanlı devletinin elinde kalacaktır. Nogaylar, Çerkesler ve Osmanlı devletine tabi olanlar hayvanları otlamak için gelen Rus ve Kazaklara müsaade edeceklerdir. Bu arazide kastel ve kale yapılmayacaktır.
8– Rus tebaası ve Kazaklar, Osmanlı devletine tabi olan Kırım ve Taman’a saldırmayacaklardır. Kazaklar şayka ve kayıklar ile Karadeniz’e çıkmayacaklardır. Kırım hanları, Kalgayları, Nureddinleri ve diğer Tatar grupları antlaşmaya uyacaklar ve Rusya toprağına, Büyük ve Küçük Rusya topraklarına, Özi, Ten ve diğer nehirlerdeki Kazak varoşlarına ve semtlerine, Azak’ta olan varoşlara ve kastellere saldırmayacaklardır. Bunu ihlal edenler cezalandırılacaktır. Çalınan mallar geri iade edilecektir. Rusya bağımsız bir devlet olarak Kırım’a her sene ödediği vergiyi bundan sonra vermeyecektir.
9– Osmanlı devleti ve Rusya ellerindeki savaş esirlerini serbest bırakılacaklardır.
10– Osmanlı devleti ve Rusya arasındaki ticari konular bu antlaşmadan sonra
görüşülüp karara bağlanacaktır.
11– İki ülke arasında, Kırım ve Kazaklar arasında bir sorun çıkarsa sınırda görevli
paşa, han, sultan ve diğer görevliler tarafından görüşülerek çözülecektir.
Büyük meselelerde iki devlet sorunları halledecekledir.
12– Rus tebaasına mensup olanlar ve rahipler ziyaret için Kudüs’e serbestçe gidip gelebileceklerdir. Onlardan vergi talep edilmeyecektir.
13– Rus kapıkethüdasına, Osmanlı devletinde kaldığı süre zarfında diğer devletlere uygulanan prosedüre göre davranılacaktır. Yolculukları için talep edilen yol izni verilecektir.

 

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: , , , , , , , , , , ,
Eklenme Tarihi: 16 Kasım 2018

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın