ikileme nedir çeşitleri ve örnek cümleler

yorumsuz
345 views
ikileme nedir çeşitleri ve örnek cümleler

ikileme nedir , çeşitleri nelerdir kısaca paylaşıyoruz. ikileme ile ilgili örnekler ve örnek cümleler hakkında kısa bilgi veriyoruz. Bilgiler güncel türlere göre kütüphane kaynakçalı kitaplardan toplanmıştır. Ödev için kullanabilir, tek sayfa çıktı alabilir ya da benim gibi sınava hazırlık için kullanabilirsin. Başlayalım.

 

ikileme nedir ?

Anlatımı daha etkili kılabilmek için tür ve görevleri aynı olan iki sözcüğün oluşturduğu söz öbeğine ikileme denir. İkilemeler cümle içerisinde farklı çeşitlerde kullanılabilirler. İkileme çeşitleri ise şunlardır:

Çeşitleri

– Yineleme ile yapılanlar : Yavaş yavaş, şırıl şırıl, kapı kapı…
– Eş, yakın anlamlı sözcüklerle yapılanlar : ses seda, yalan yanlış, doğru dürüst, kılık kıyafet…
– Karşıt anlamlı sözcüklerle yapılanlar : aşağı yukarı, ileri geri, az çok, iyi kötü…
– Anlamlı ve anlamsız sözcüklerle yapılanlar : eğri büğrü, eski püskü, yarım yamalak, kalem malem…
– Anlamsız sözcüklerle yapılanlar : abuk sabuk, ıvır zıvır, apar topar, gıldır gıcık…
– Birbiriyle ilgili ya da uyaklı sözcüklerle yapılanlar : kanlı canlı, etli butlu, para pul…
– Pekiştirilmiş ikileme çeşitleri: tatlı mı tatlı, araba da araba, ancak ve ancak, güzel ama güzel…

İkilemelerin Özellikleri

-İkilemeler cümlede ad, sıfat, zarf görevi üstlenebilir:

Ben sizden para mara istemem. (Ad)
Yüksek yüksek binalara hayran olmuştum.(Sıfat)
Yaylada rüzgâr püfür püfür esiyordu. (Zarf)

 İkilemeler, cümlede her türlü öğe olabilir:

Çoluk çocuk tatile gitti. (özne)
Bugün kitap mitap getiremedim. (nesne)
Kılığına kıyafetine hiç dikkat etmiyor. (d. Tümleç)
Bir köşede sessiz sessiz ağlıyordu. (zarf tümleci)
Üzerindeki elbisesi eski püsküydü. (yüklem)

İkilemeler çekim eklerini alarak ya da tamlama biçiminde oluşabilir:

pisi pisine, günden güne; beter-in beter-i, ne-y-in ne-si

Önemli Not: İkilemeleri yinelenmiş yüklemlerle karıştırmayınız:  Örnek: Ağacın altında bekledi, bekledi, bekledi…

İkileme Yazılı Sorusu:

Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki ikilemeyi oluşturan sözcükler tek başlarına kullanılamaz?

A) Yalan yanlış bilgilerle doğru bir karar veremez.
B) Karşıdan, güçlü kuvvetli görünüyordu.
C) Mırın kırın etme de olanları anlat.
D) Aradan aşağı yukarı on yıl geçti.
E) İngilizceyi şöyle böyle bilir.

Cevap: A’ da ki “yalan yanlış” , B’ deki “güçlü kuvvetli” D’ deki “aşağı yukarı”, E’ deki “şöyle böyle” ikilemelerin de ki sözcükler anlamlıdır, bir cümlede tek başlarına kullanılabilir. Ancak C’ deki “mırın kırın” ikilemesini oluşturan” mırın” ve “kırın” sözcükleri tek başlarına bir cümlede kullanılamaz.

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: ,
Eklenme Tarihi: 2 Nisan 2019

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın