Fiil Cümlesi örnekleri ve konu anlatımı

yorumsuz
705 views
Fiil Cümlesi örnekleri ve konu anlatımı

 

Fiil cümlesi örnekleri veriyoruz. Fiil cümlesi nedir , fiil cümleleri örnek cümleler ile pekiştirmeniz için konu anlatımı özet olarak paylaşıyoruz. Ödev , yazılı , sınav için çalışma kağıdı olarak kullanabilirsiniz. Bir önceki edat konu anlatımı konusuna gitmek istiyorsanız burayı tıklayın. Edat konu anlatımı. Neyse konumuza başlayalım.

 

 

 

Fiil Cümlesi

Yüklemi çekimli bir fiil olan cümleye fiil cümlesi denir. Şart kipi hariç sekiz fiil kipi ile temel cümle kurulabilir. Bildirme kipleriyle kurulan cümleler bir oluşumu, bir durumu yargı yoluyla bildirirler.Tasarlama kipleriyle kurulan fiil cümleleri ise bir duyguyu, bir isteği belirtme ifadesi taşırlar. Şart kipi ise cümleye sadece şart anlamı katar; yargı bir şarta bağlanır.

Fiil cümlelerinde yüklemler; basit, birleşik ve çatı (etken, edilgen, ettirgen, işteş, dönüşlü) eklerini alınış fiillerin çekimli şekillerinden meydana gelir. Geçişsiz fiillerle kurulan cümleler nesne almazlar. Geçişli fiillerle kurulan cümlelerde cümlenin bütün unsurları .(özne, nesne, zarf, yer tamamlayıcısı) bulunabilir.

Fiil Cümlesi Örnekleri

A-) Basit Fiillerle Kurulan Cümleler

Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır. (çıkarmak)
Öğrenci sınıfını doğrudan geçti. (geçmek)
Televizyon arızalandı. (arızalanmak)

 

B-)Birleşik Fiillerle Kurulan Cümleler

Yüklemini, el-, eyle-, ol-, kıl-, bulun-yardımcı fiilleri ile isim soylu bir kelimenin ya da anlamca kaynaşmış iki ayrı fiilin oluşturduğu cümlelerdir.

Dediklerimi yerine getirmezsen seni affetmem. (af etmek)
Boş bulundu bütün bildiklerini söyledi. (boş bulunmak)
Çocuğunun arkasından bakakaldı. (Baka kalmak)

 

C-) Birleşik Zamanlı Fiillerle Kurulan Cümleler

Yüklemi fiillerin birleşik çekimleri ile kurulan cümlelerdir. Bu yapılarda yüklemler ya fiillerin hikayesi ya da fiillerin rivayeti şeklinde gerçekleşir.

Hava erken kararıyordu.
Çocuk kitaplarını okulda unutmuştu.
Babam eve erken gelecekti.

 

D-) Geçişli Fiillerle Kurulan Cümleler

Yüklemi geçişli bir fiille kurulan cümlelerdir. Bu yapıdaki bir cümlede cümle unsurlarından yüklem, özne ve nesne mutlaka bulunur.

Dersi çok iyi bir şekilde öğrendik.
Sınavı büyük bir başarıyla tamamladık.
Konuyu doğru olarak anladı.

 

E-) Geçişsiz Fiillerle Kurulan Cümleler

Yüklemi geçişsiz bir fiillerle kurulan cümledir. Geçişsiz fiilli cümleler nesne almazlar.

Çocuk bir daha ardına bakmadı.
Sınavı başarmak için kurslara devam etti.
Bunca olandan sonra konunun farkına vardı.

 

F-) Etken Çatılı Fiillerle Kurulan Cümleler

Etken çatılı fiiller, edilgen çatının dışında kalan fiillerdir (dönüşlü, işteş, geçişli, geçişsiz, ettirgen, oldurgan fiiller). Etken çatılı bir fiille kurulmuş  fiil cümlesi yüklemin belirttiği işin özne tarafından yapıldığı açıkça görülür. Yani bu fiillerin gerçek özneleri vardır

Evin önünde arabadan indiği vakit kasabanın saati on ikiyi çalıyordu.
Tekir kedi, minderin üstüne uzanmış, dört ayağını germiş uyuyor.
Bu geçit sanki yazdan kışı ayırıyordu, Burada son fırtına son dalı kırıyordu.

 

G-) Edilgen Çatılı Fiillerle Kurulan Cümleler

Edilgen çatılı fiille kurulmuş cümlelerde, fiilin gösterdiği işin kimin tarafından yapıldığı belli değildir. Yani bu cümlelerde gerçek özne yoktur. Bu tür cümlelerde cümlenin asıl nesnesi olan öge, özne görünüşündedir.

Evler uzaktan görülüyordu.
Çocuklar taş atınca camlar kırıldı.
Sınıf iyice temizlendi.

 

H-) Ettirgen Çatılı Fiillerle Kurulan Cümleler

Geçişsiz fiilleri geçişli hale dönüştüren; geçişli fiilleri ikinci derecede geçişli duruma getiren fiillerle kurulan cümlelerdir. Bu yapıdaki cümlelerde oluşlar “-r-, -dır, -dir, -tır, -tir, -t-” ekleriyle başkalarına yaptırılır.

Yaptığı hareketten dolayı ona haddini bildirtti.
Konuyu eninde sonunda aydınlattırdı.
Sınav sorularını hazırlattırdı.

 

I-) İşteş Çatılı Fiillerle Kurulan Cümleler

İşteş çatıyla kurulmuş cümlelerde oluşlar, diğer bir ifadeyle fiilin belirttiği iş birden çok şahıs tarafından toplu ve karşılıklı olarak yapılır.

Yangın yerinden kaçıştılar.
Kuşlar cıvıldaşıyor, kuzular meleşiyor.
Birbirlerine sert bakışlarla bakıştılar.

 

i-) Dönüşlü Çatılı Fiillerle Kurulan Cümleler

Dönüşlü fiille kurulan cümlelerde oluş ve kılış, yapılan iş özne tarafından kendi kendine yapılır. Yani dönüşlü fiillerle kurulan cümlede özne, hem işi yapan hem de ondan etkilenen ögedir.

Kedi yalandı
Kadın süslendi.
Kuşlar uçuştu.

 

 

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: , , , , ,
Eklenme Tarihi: 26 Aralık 2018

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın