Eski Türk Yazıları Tarihi

yorumsuz
322 views
Eski Türk Yazıları Tarihi

Eski Türk yazıları tarihi kısaca açıklıyoruz. ilk Türk yazıları nelerdir? Türkler yazıyı ne zaman kullanmaya başladı , En Eski Türk yazıları hangileridir? Tüm bu soruların yanıtlarını tek başlık altında paylaşıyoruz. Bilgiler kütüphane kaynakçalı kitaplardan alıntı yapılmış doğru bilgilerdir. ilk Türk yazılarını ve yazıtlarını sizlere yazarak anlatıyorum. Başlayalım.

 

 

Eski Türk Yazıları

Türklerin hangi tarihte yazı kullanmaya başladıkları kesin olarak bilinmiyor. Hun hükümdarı Mete (M.Ö. 209-174)’nin Çin’e gönderdiği iki mektup Çin tarihinde kayıtlı ise de , bunların hangi yazı ile yazıldığı belli değildir. Çin yazısıyla yazılıp gönderilmiş olması olasılığı daha kuvvetlidir. Türkler İslamiyetten önce Göktürk (Orhun) yazısı ile Uygur yazısı kullanmışlardır.

14 harften oluşan Uygur yazısı ile yazılan metinlerin çoğu Budizm ve Maniheizm’e ait dinsel belgelerdir. Türk dilinin eldeki en eski Türk yazıları örnekleri, dikili taşlar üzerine Göktürk alfabesiyle kazılmış yazıtlardır. Bunların bir kısmı, Yenisey Kırgızlarına ait olan ve VI yüz-yılda yazıldıkları sanılan Yenisey Yazıtları’dır. İkinci kısmı, VIII. yüzyılda yazılan Orhun Anıtları üzerindeki Göktürk Yazıtları’dır.

Türklerin bulduğu bir yazı olduğu kabul edilen Göktürk alfabesi, sağdan sola ya da yukarıdan aşağıya doğru yazılır. 38 harfi vardır. Bunlardan dört tanesi sesli harf, 30 tanesi sessiz harf, geri kalan 4 tanesi de birleşik harftir. Daha çok taşlar üzerine yazıldığı için, harfler köşelidir.

Eski Türk Yazıları ve Yazıtları

Göktürk yazıtlarını ilk olarak 1839 yılında Danimarkalı Thomsene okumuştur. X. yüzyılın başından itibaren kitleler halinde İslamiyeti kabul eden Türk boyları, Arap alfabesini kullanmaya başlamışlardır. Türkler, Arap yazısını geliştirerek bir sanat yazısı değerine ulaştırmışlardır. Selçuklu ve Osmanlılarda çini, taş, ağaç işleri üzerinde, kitaplarda çok güzel yazı örnekleri buluyoruz.


Resimde Göktürk alfabesine göre Türk yazmaktadır.

Türk hattatlarının yazdıkları yazılar leke, çizgi, benek, renk kompozisyonları olarak üstün değerdedir. Bu yazıları görenler okumayı bilmeseler de şekil güzelliğinin hayranı olmaktadır. Binlerce el yazması kitap ile kutsal yapıların içini, dışını süsleyen taş, çini panolar üzerindeki yazılar, önemli kültür zenginliklerimiz arasında yer alır.

İlk ünlü Türk hattatı Amasyalı Şeyh Hamdullah (1436-1520)’tır. Sanatçı 47 Kur’an ve çeşitli kitaplar yazmıştır. Aynı dönemde yaşayan Ahmet Karahisari de ünlü hattatlardan bilinir. İstanbul Süleymaniye Camisinin yazıları onun eseridir.

XVII. yüzyıl hattatlarından Hafız Osman yazı sanatında yeni bir ekol kurmuştur. Kaleme aldığı Kur’ an, “Hafız Osman Hattı” adıyla tanınır.

XVIII. yüzyılda yetişen Mustafa Rakım, Sultan Mahmut’a öğretmenlik yapmıştır. Padişah imzası olan tuğrayı yepyeni biçimde yazan odur. Son padişaha değin onun tarzı sürdürülmüştür.

Sayısız çeşme ve yapı yazıtlarını yazan Yesari Mehmet İzzet’le, Ayasofya Müzesinin içindeki yazıları yazan oğlu Yesarizade Mustafa izzet büyük hattat sanatçıları olarak bilinir.

 

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: , ,
Eklenme Tarihi: 26 Ocak 2019

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın