Birleşik Cümle çeşitleri ve örnekleri

yorumsuz
705 views
Birleşik Cümle çeşitleri ve örnekleri

 

Birleşik cümle çeşitleri ve örnekleri hakkında kısa bilgiler veriyoruz. Birleşik cümle nedir , çeşitleri nelerdir kısaca örnekler ve cümle örnekleri ile pekiştirmeniz için özet olarak konu anlatımı paylaşıyorum. Ödeviniz için kullanabilirsiniz. Başarılar. Başlayalım.

 

 

 

Birleşik Cümle

İçinde esas yargının bulunduğu bir temel cümle ile onu anlam ve görev bakımından tamamlayan bir veya birden fazla yan cümleden oluşan cümlelere birleşik cümle denir. Başka bir ifadeyle birleşik cümle içinde birden çok yargı bulunan cümledir. Bu yapıdaki cümlelerde bir cümle bir diğerinin başlangıcı olabilir; hatta belli kurallar ölçüsünde birbirine bağlanır veya başka bir cümlenin içerisinde yer alır.

Birleşik cümlelerde yan cümlelerin de yüklemlerinin çekimli bir fiil olması, yani tam bir yargı ifade etmesi gerekir.

Şartlı Birleşik Cümle

Şart ifadesine dayalı bir yan cümle ile bir ana cümleden meydana gelen birleşik cümledir. Yani oluş ve kılışın bir şarta bağlandığı cümledir. Bu oluş ve kılışlar şart (-sa) ekiyle yapılır. Şart kipi istek ve temenni ifadelerinin dışında tam bir yargı bildirmez. Bu bakımdan temel cümleye yardımcı cümle hazırlar. Bu yardımcı cümleler temel cümleyi şart, zaman, sebep, tahmin, benzetme vb. anlamlarıyla tamamlar. Şart cümlesi temel cümleden önce gelir ve özne, nesne, yer tamlayıcısı, çok defa da zarf işleviyle temel cümleye bağlanır. Şartlı birleşik cümlelerde, temel cümlenin gerçekleşmesi genellikle şartın gerçekleşmesine bağlıdır.

Örnek Cümleler

Kendini yokluğa bağlamışsan topraksın.

Top gibi fırlatırım kızarsam.

Ney sesleriyle beslenebilseydi serçeler Onlar da bir baharın olurlardı bülbülü

Asude olam dersen eğer gelme cihane.”(Ziya Paşa)

Bu topluluğun fertleri ne kadar Türk kültürü ile dolu olursa, o topluluğa da-yanan cumhuriyet de o kadar kuvvetli olur.” (Atatürk)

 

İç içe Birleşik Cümle

Bir cümlenin, bir görevle başka bir cümlenin içinde yer almasıyla oluşan birleşik cümleye iç içe birleşik cümle adı verilir. iç içe birleşik cümlede iç cümle temel cümlenin nesnesi olur. Temel cümlenin yüklemi çoklukla demek, saymak, zannetmek, farz etmek, bilmek, görmek gibi fiillerden oluşur. İç içe birleşik cümle daha çok alıntılarda ve aktarmalarda kullanılmaktadır:

Örnek Cümleler

Ben de yarın sizinle geleceğim zannetmeyin.
Sonuçta sınavı kazanacak farzedelim.
Onu bu işi başardı saydım.
Beni her işi başarmış bildi.
Bu iş bitti bil.
Bu iş böyle olmuş say.
Onu mezun olacak sandım.

 

Ki’li Birleşik Cümle

Bağlaç olan ki ile kurulan birleşik cümledir. Eski metinlerde bu bağlacın “kim” şekline de rastlanır. Bu tür birleşik cümlelerde iki cümleyi birbirine bağlayan ki bağlacıdır. Bu cümleler bir temel cümle ile onu çeşitli bakımlardan tamamlayan bir yardımcı cümleden oluşurlar. Yardımcı cümle ya doğrudan doğ uya temel cümle yüklemine bağlı olup yüklemin tamamlayıcı bir ögesidir (öz-ne, nesne, zarf, yer tamlayıcısı, yüklem ismi), ya da temel cümlenin ögelerinden birine bağlı olup onu belirten, tamamlayan, niteleyen bir unsurdur.

Örnekleri

Bu ezanlar ki şehadetleri dinin temeli Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli (yardımcı cümle, öznenin sıfatı)

Çıkanlar bilir ki bu boş tabutu Yarın kendileri dolduracaklar(yardımcı cümle nesne ilgisiyle bağlı)

Hele, bir kayalık var ki, seyretmekle doyulur şey değil.

“Biz ki etrafımız düşmanlarla çevrili.”(Ahmet Hamdi Tanpınar)

Bilin ki güzel yazı adeta bir mucizedir;

 

Girişik Cümle

Bu cümleler, fiilimsilerle (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) kurulan cümlelere verilen addır. Bu cümlelerde yardımcı cümle, temel cümleye, cümle ögelerinden birini tamamlayan bir unsur olarak katılır. Yani bu cümleler, tek bir kelime çeşidi(isim, sıfat, zarf) gibi işlem görürler. Esasen fiilimsilerle kurulan cümlelerde tam bir yargı yoktur. Yargı, kendisinden sonra gelen çekimli şekillerle tamamlanır. Yargı bildirmedikleri için bu tür yapılar yardımcı cümle değil kelime grubu yapısındadırlar. Bu bakımdan fiilimsilerle tamamlanan cümleleri, birleşik cümle olarak değil, basit cümle olarak değerlendirmek gerekir. Fiilimsi grupları cümlenin herhangi bir ögesi olabilirler.

Örnek Cümleler

Sırça köşkte oturan komşusuna taş atmaz. (özne)

Hasmın sitemin anlamamak hasma sitemdir.(özne)

Ahmet, arkadaşlarına mektup yazarak onları doğum gününe davet etmiş. (nesne)

Bozuk düzen taşların üstünde tıkırdayan Tekerlekler yollara bir şeyler anlatıyor.

 

 

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: , , , , , ,
Eklenme Tarihi: 28 Aralık 2018

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın