Belirtili isim tamlaması konu anlatımı ve örnekleri

yorumsuz
973 views
Belirtili isim tamlaması konu anlatımı ve örnekleri

Belirtili isim tamlaması nedir , kısaca konu anlatımı özet olarak belirtili isim tamlaması örnekleri ve örnek cümleler. Kısa şekilde sizler için kütüphane kaynakçalı bilgiler ile paylaşıyoruz. Ödeviniz için tek sayfa çıktı alabilirsiniz.  Başarılar. Not: İsim tamlamaları ana konusuna gitmek için buraya tıklayın. isim tamlamaları konu anlatımı

 

 

 

 

Belirtili isim tamlaması

Tamlayanı ilgi hali eki (-ın, -in, -un, -ün; -nın, -nin, -nun, -nün) almış olan tamlamaya belirtili isim tamlaması denir.

1.Belirtili isim tamlamasında tamlayan ilgi ekini, tamlanan ise iyelik ekini taşır:

2.Belirtili isim tamlamasında iki unsur arasında ekle sağlanan ilişki geçicidir. Çünkü burada belirtilen değişmekle ana kavram değişmez. Aidiyet tesadüfidir; bu yüzden de iki unsur arasında anlam kaynaşması olmaz. Yani belirtili isim tamlamalarında grup yeni bir kavramı karşılamaz. Bununla birlikte bazı argo nitelikli, abartmalı anlatımlarda kullanılan sözler bir nevi kaynaşmış gibi görünerek birleşik kelime gibi değerlendirilirler:
Örnekler: elinin körü, malın gözü, işin başı, körün taşı, kaçın kurası, devenin nalı; sözün kısası=kısa söz, işin kötüsü=kötü iş, yolun doğrusu=doğru yol, delinin biri=bir deli (ters çevrilmiş sıfat)gibi.

 

3.Belirtili isim tamlamaların unsurlar bir kelime grubu olabilir.

Bugün de sonbahardan süzülüp doğdu akşam
Dağların yere indi koyu, serin gölgesi; (tamlanan unsur sıfat tamlaması)

Örnekler

Kısılmış lambanın / zayıf ziyası” (tamlayan ve tamlanan, sıfat tamlaması)

“Istırabın / ne derecesi ne de derinliği.”(tamlanan, bağlama grubu)

O Gazi Hünkâr’ın/ mutlu gününde.”(tamlayan ve tamlanan sıfat tamlaması)

 

4.Belirtili isim tamlamalarında unsurlar yer değiştirebilir.

Örnek Cümleler

Suları nasıl boşa akarsa bir derenin , Benim ziyan olacak hep emeklerim.(Yaşar Nabi Nayır)

Bir yerim var benim yanar tutuşur,Bir yerim kanıyor sararıyorum.

Suları nasıl boşa akarsa bir derenin , Benim ziyan olacak öyle hep emeklerim.(Yaşar Nabi Nayır)

“Halen dilimdedir tuzu engin denizlerin.”(Yahya Kemal Beyatlı)

“Gece arsızca kükrüyor paslı beyninde şehrin.”(ismet Özel)

Dişleri aşınmış eğenin, tutmuyor kerpeten.”(Refik Durbaş)

 

5.Belirtili isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan unsur birden fazla olabilir.

öğrencinin / defteri, kitabı
obanın / gelini, kızı
ovanın / çayırı, çimeni
annenin, babanın / değeri
koltuğun, kanepenin / rengi
büyüğün, küçüğün / saygısı

 

6.Belirtili isim tamlamalarında tamlayanla tamlanan arasına başka unsur girebilir.

Örnek Cümleler

Anamın Üsküp’te dillere destandı aşı, yemeği.”

ilk doktorun“sakın uyuma!” demesi

Bu hâkdân-ı fenânın karardı her şekli.”

 

7.Belirtili isim tamlaması kalıbında bir araya gelen isimler şu anlamları ifade eder.

Sahiplik: Orhan’ın arabası, Hülya’nın saati.
Aitlik: Çadırın kapısı, caminin duvarı, saatin camı, kapının tokmağı, şehrin kenar evleri.
Sebep: Savaşın yaraları, okumanın zevki.Tahsis: Baharın gevşekliği, kışın soğuğu(kışa mahsus soğuk).
Nitelik bildirir: Sözün doğrusu, kadının uzun saçlısı, yolun yakını, armudun iyisi.
Belirsizlik: Adamın biri, dostlarımızın kimi, öğrencilerin bazısı.

8.Belirtili isim tamlamalarında vurgu her iki öge üzerinde aynıdır, yani her kelime kendi vurgusunu taşır:

Dünya’nın ufku
Hafız’ın kabri
Hayatın hüzünleri
Kuşun ömrü

Sosyal Medyada Paylaş Facebook Twitter Google+

Etiketler: , , , , ,
Eklenme Tarihi: 26 Aralık 2018

Facebook Yorumları

Konu hakkında yorumunuzu yazın